Słownik fitness — litera K
29 haseł rozpoczynających się literą K.
Kadencja
Liczba kroków na minutę podczas biegu. Optymalna kadencja dla większości biegaczy to 170–180 kroków/min. Wyższa kadencja zmniejsza obciążenie stawów i ryzyko kontuzji.
Kalistenika
Forma treningu siłowego wykorzystująca masę własnego ciała jako opór. Obejmuje ćwiczenia takie jak pompki, podciągania, przysiady czy deski.
Kaloryczność (energy density)
Ilość energii zawarta w określonej masie lub objętości pożywienia, wyrażana zazwyczaj w kilokaloriach na 100 gramów produktu. Pozwala na ocenę, jak dużą porcję jedzenia można spożyć, aby dostarczyć organizmowi określoną liczbę kalorii.
Kancerogeneza
Wieloetapowy proces powstawania nowotworu, w którym prawidłowe komórki ulegają mutacjom i wymykają się mechanizmom kontroli wzrostu, prowadząc do niekontrolowanego namnażania.
Kancerogeny
Czynniki pochodzenia chemicznego, fizycznego lub biologicznego, które poprzez oddziaływanie na organizm zwiększają ryzyko wystąpienia procesów nowotworowych.
Kapitał psychologiczny (PsyCap)
Kapitał psychologiczny, czyli w skrócie PsyCap, to taki Twój wewnętrzny fundusz oszczędnościowy na trudne czasy.
Katabolizm
Zespół reakcji metabolicznych polegających na rozkładzie złożonych cząsteczek (białek, glikogenu, tłuszczów) na prostsze składniki, z jednoczesnym uwolnieniem energii w postaci ATP.
Katechiny
Katechiny to organiczne związki chemiczne z grupy flawan-3-oli, będące naturalnymi polifenolami roślinnymi o silnych właściwościach przeciwutleniających i kardioprotekcyjnych.
Kazeina
Dominujące białko mleka (około 80% składu białkowego). Trawiona wolno — uwalnia aminokwasy przez 6-8 godzin. Popularna przed snem jako ochrona antykataboliczna. Antypodem jest szybko trawione białko serwatkowe (whey).
Ketony
Związki chemiczne (acetooctan, beta-hydroksymaślan, aceton) wytwarzane w wątrobie z kwasów tłuszczowych, stanowiące alternatywne paliwo energetyczne dla mózgu i mięśni przy niedoborze glukozy.
Ketoza
Stan metaboliczny, w którym organizm jako główne źródło energii wykorzystuje ciała ketonowe powstające z rozkładu tłuszczów, zamiast glukozy z węglowodanów.
Kifoza
Kifoza to naturalne wygięcie kręgosłupa w odcinku piersiowym ku tyłowi. Nadmierna kifoza (hiperkifoza) prowadzi do pogorszenia postawy i może powodować ból pleców.
Kinezjologia
Nauka o ruchu człowieka, integrująca anatomię, biomechanikę, fizjologię i neurologię. Bada mechanizmy generowania, kontroli oraz koordynacji ruchu w kontekście treningu, rehabilitacji i sportu.
Koaktywacja
Jednoczesne napięcie mięśni agonistycznych i antagonistycznych wokół stawu. Stabilizuje ruch, chroni strukturę stawu i wpływa na precyzję oraz ekonomię pracy.
Kofeina
Naturalny alkaloid o działaniu pobudzającym, który zwiększa wydolność fizyczną poprzez blokowanie receptorów adenozynowych w ośrodkowym układzie nerwowym.
Kolonocyty
Wyspecjalizowane komórki nabłonka jelita grubego, które wchłaniają wodę i elektrolity oraz tworzą barierę między treścią jelita a krwiobiegiem. Ich głównym paliwem jest maślan produkowany przez mikrobiotę z błonnika.
Komórki NK (natural killer)
Komórki NK to limfocyty wrodzonego układu odpornościowego, które niszczą komórki zakażone wirusami oraz komórki nowotworowe bez wcześniejszego uczulenia antygenowego.
Konsolidacja pamięci
Proces neurobiologiczny, w którym świeżo zakodowane ślady pamięciowe są przekształcane w trwałe zapisy długoterminowe. Zachodzi głównie podczas snu i okresów spoczynku.
Kora przedczołowa
Przednia część płatów czołowych mózgu odpowiedzialna za funkcje wykonawcze — planowanie, samokontrolę, podejmowanie decyzji i hamowanie impulsów. Kluczowa dla wytrwałości w treningu i dyscypliny żywieniowej.
Korelacja
Miara statystyczna opisująca siłę i kierunek związku między dwiema zmiennymi, np. między objętością treningu a przyrostem masy mięśniowej.
Kortyzol
Hormon stresu produkowany przez nadnercza. W krótkich dawkach mobilizuje energię i pomaga w treningu. Chronicznie podwyższony kortyzol hamuje budowę mięśni, osłabia odporność i sprzyja odkładaniu tłuszczu w okolicy brzucha.
Kreatyna
Naturalnie występujący związek chemiczny magazynowany głównie w mięśniach szkieletowych, który odgrywa kluczową rolę w szybkim odtwarzaniu ATP — podstawowego źródła energii podczas krótkotrwałych wysiłków o wysokiej intensywności.
Krzywa malejących zysków
Zasada, zgodnie z którą każda kolejna jednostka wysiłku treningowego przynosi mniejszy przyrost efektów niż poprzednia, aż do osiągnięcia plateau.
Krzywa odpowiedzi fazowej
Wykres pokazujący, jak ten sam bodziec (światło, melatonina, wysiłek) przesuwa rytm dobowy o różną wartość w zależności od pory, w której zadziała na organizm.
Krzywica
Choroba metaboliczna kości wynikająca z niedoboru witaminy D, wapnia lub fosforanów, prowadząca do zaburzeń mineralizacji i deformacji szkieletu.
Kurkumina
Polifenol odpowiedzialny za żółty kolor kurkumy. Ma udowodnione działanie przeciwzapalne, szczególnie w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Słabo wchłania się z przewodu pokarmowego — biodostępność zwiększa piperyna z pieprzu.
Kwas hialuronowy
Naturalny polisacharyd występujący w tkankach łącznych, odpowiedzialny za nawilżenie, elastyczność stawów i amortyzację tkanek podczas wysiłku fizycznego.
Kwas mlekowy
Produkt uboczny glikolizy beztlenowej, powstający w mięśniach podczas intensywnego wysiłku. Wbrew powszechnej opinii nie jest główną przyczyną zakwasów ani bólu mięśni.
kora mózgowa
Najbardziej zewnętrzna i ewolucyjnie najmłodsza warstwa półkul mózgowych, zbudowana z istoty szarej. Odpowiada za najwyższe funkcje poznawcze, takie jak świadome myślenie, pamięć, język, percepcja zmysłowa oraz planowanie ruchów.