fitinfo

Suplementy

Przewodnik po suplementach oparty na badaniach naukowych. Każda substancja z oceną skuteczności, dawkowaniem i źródłami.

5-HTP

C

5-HTP (5-hydroksytryptofan) to naturalny aminokwas, prekursor neuroprzekaźnika serotoniny. Stosowany w celu poprawy nastroju, snu, redukcji lęku i wsparcia w kontroli apetytu. Pozyskiwany głównie z nasion afrykańskiej rośliny Griffonia simplicifolia.

RegeneracjaZazwyczaj 50-300 mg dziennie, często w podzielonych dawkach. Zaleca się rozpoczęcie od niższej dawki (np. 50 mg) i stopniowe jej zwiększanie w razie potrzeby.

Arginina

C

Arginina to aminokwas endogenny, prekursor tlenku azotu (NO), który rozszerza naczynia krwionośne, poprawiając przepływ krwi i dostarczanie składników odżywczych do mięśni. Stosowana jest w celu poprawy wydolności fizycznej, regeneracji oraz zdrowia układu krążenia.

WytrzymałośćDla poprawy wydolności fizycznej zazwyczaj 3-9g, podzielone na 1-3 dawki dziennie. W badaniach stosowano również dawki do 30g dziennie w celach terapeutycznych.

Ashwagandha

B

Adaptogen zmniejszający poziom kortyzolu i stresu. Badania wskazują na poprawę siły, wydolności i jakości snu.

Regeneracja300–600 mg standaryzowanego ekstraktu dziennie (np. KSM-66, Sensoril)

BCAA

C

Aminokwasy rozgałęzione (leucyna, izoleucyna, walina). Kiedyś popularne, dziś uznawane za zbędne przy wystarczającym spożyciu białka.

Masa mięśniowa5–10 g dziennie (stosunek 2:1:1 leucyna:izoleucyna:walina)

Berberyna

B

Berberyna to naturalny alkaloid roślinny, ceniony za wspieranie zdrowia metabolicznego. Pomaga w regulacji poziomu cukru we krwi, cholesterolu i trójglicerydów.

ZdrowieZazwyczaj 500 mg 2-3 razy dziennie, co daje łączną dawkę 1000-1500 mg na dobę, zgodnie z badaniami.

Beta-alanina

A

Aminokwas zwiększający poziom karnozyny w mięśniach, co buforuje kwasowość i opóźnia zmęczenie podczas intensywnych wysiłków trwających 1–4 minuty.

Wytrzymałość3,2–6,4 g dziennie (w podzielonych dawkach)

Beta-glukan

B

Beta-glukan to naturalny polisacharyd występujący w ścianach komórkowych drożdży, grzybów, owsa i jęczmienia. Ceniony za właściwości wspierające układ odpornościowy, obniżające poziom cholesterolu oraz regulujące poziom cukru we krwi. Działa jako immunomodulator, aktywując komórki odpornościowe.

ZdrowieDawkowanie zależy od źródła i celu. Typowo 200-500 mg dziennie dla wsparcia odporności (z drożdży), do 3-10 g dziennie (z owsa/jęczmienia) dla obniżenia cholesterolu. Zawsze należy przestrzegać zaleceń producenta.

Białko serwatkowe

A

Najszybciej przyswajalne źródło białka. Wspiera syntezę białek mięśniowych po treningu i ułatwia pokrycie dziennego zapotrzebowania na białko.

Masa mięśniowa20–40 g na porcję, 1–2 razy dziennie

Bor

C

Bor to pierwiastek śladowy, często występujący w postaci boranu sodu lub chelatu boru. Jest kluczowy dla zdrowia kości, metabolizmu wapnia, magnezu i fosforu. Wspiera funkcje mózgu, układ odpornościowy i równowagę hormonalną, zwłaszcza estrogenu i testosteronu. Może poprawiać wchłanianie magnezu i w

SiłaTypowe dawkowanie suplementacyjne waha się od 3 mg do 10 mg dziennie. W niektórych badaniach stosowano dawki do 20 mg dziennie przez krótki czas. Zawsze należy przestrzegać zaleceń producenta lub lekarza.

Cynk

B

Minerał kluczowy dla odporności, produkcji testosteronu i regeneracji tkanek. Niedobór częsty u sportowców i osób na diecie roślinnej.

Zdrowie15–30 mg dziennie (formy: pikolinian, cytrynian, glukonian)

Cytrulina

B

Aminokwas zwiększający produkcję tlenku azotu (NO). Poprawia przepływ krwi, wydolność i redukuje zmęczenie podczas treningu.

Wytrzymałość6–8 g L-cytruliny lub 8–10 g cytruliny jabłczanowej dziennie

EAA

B

EAA to aminokwasy egzogenne, których organizm nie jest w stanie sam syntetyzować. Są kluczowe dla syntezy białek mięśniowych, regeneracji i adaptacji treningowej.

Masa mięśniowa6-10 g na porcję, często przed, w trakcie lub po treningu. W niektórych protokołach badawczych stosowano dawki do 20 g dziennie.

Elektrolity

A

Minerały (sód, potas, magnez, wapń) regulujące nawodnienie, funkcję mięśni i układ nerwowy. Kluczowe przy intensywnym wysiłku i poceniu się.

Wytrzymałość300–700 mg sodu na godzinę intensywnego wysiłku + potas i magnez

Glicyna

B

Glicyna to najprostszy aminokwas, kluczowy dla syntezy białek, kolagenu i neuroprzekaźników. Wspiera regenerację, poprawia jakość snu i może wpływać na produkcję kreatyny oraz glutationu.

Regeneracja3-10 g dziennie, podzielone na 1-3 dawki. Dla poprawy snu, 3 g przed snem.

Glutamina

C

Najobficiej występujący aminokwas w organizmie. Wspiera odporność i zdrowie jelit, ale jej wpływ na budowę mięśni u zdrowych osób jest znikomy.

Regeneracja5–10 g dziennie

HMB

B

Metabolit leucyny o działaniu antykatabolicnym. Może chronić mięśnie przed rozpadem, szczególnie u początkujących i seniorów.

Masa mięśniowa3 g dziennie (w 3 dawkach po 1 g)

Jod

A

Jod to niezbędny mikroelement kluczowy dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy, która produkuje hormony regulujące metabolizm, wzrost i rozwój. Suplementacja wspiera zdrowie tarczycy, funkcje poznawcze i energetyczne. Ważny w diecie, szczególnie dla kobiet w ciąży i karmiących.

ZdrowieZalecane dzienne spożycie (RDA) dla dorosłych to 150 µg. W przypadku suplementacji, dawki często wahają się od 150 µg do 250 µg. Kobiety w ciąży i karmiące: 200-250 µg. Zawsze konsultować dawkowanie z lekarzem.

Karnityna

C

L-karnityna to aminokwasopodobna substancja odgrywająca kluczową rolę w transporcie kwasów tłuszczowych do mitochondriów, gdzie są spalane na energię. Jest popularna w suplementacji sportowej ze względu na potencjalne wsparcie w redukcji tkanki tłuszczowej i poprawie wydolności.

OdchudzanieZazwyczaj 500 mg do 3000 mg dziennie, często podzielone na 2-3 dawki. Długotrwałe stosowanie (kilka tygodni) jest kluczowe dla osiągnięcia efektów.

Koenzym Q10

B

Koenzym Q10 (CoQ10) to witamino-podobna substancja kluczowa dla produkcji energii komórkowej i silny przeciwutleniacz. Wspiera zdrowie serca, układu krążenia oraz ogólną witalność. Poziomy CoQ10 mogą spadać z wiekiem lub przy stosowaniu niektórych leków, np. statyn.

RegeneracjaZazwyczaj 30-200 mg dziennie, w zależności od celu suplementacji i indywidualnych potrzeb. W niektórych przypadkach, pod nadzorem lekarza, dawki mogą być wyższe (np. 300-600 mg).

Kofeina

A

Naturalny stymulant poprawiający wydolność, koncentrację i spalanie tłuszczu. Jeden z najskuteczniejszych suplementów ergogenicznych z oceną A.

Wytrzymałość3–6 mg na kg masy ciała

Kolagen

B

Białko strukturalne ścięgien, więzadeł i chrząstek. Suplementacja z witaminą C może wspierać zdrowie stawów i regenerację tkanki łącznej.

Regeneracja10–15 g hydrolizatu kolagenu dziennie

Kreatyna

A

Najlepiej przebadany suplement na siłę i masę mięśniową. Zwiększa zasoby fosfokreatyny w mięśniach, co przekłada się na lepsze wyniki w treningu oporowym.

Masa mięśniowa3–5 g monohydratu dziennie

Kurkumina

B

Aktywny składnik kurkumy o silnym działaniu przeciwzapalnym. Niska biodostępność wymaga specjalnych formuł (piperyna, lipozomalna, Longvida).

Regeneracja500–1000 mg standaryzowanego ekstraktu dziennie (z piperyną lub w formie lipozomalnej)

Kwas alfa-liponowy (ALA)

B

Kwas alfa-liponowy (ALA) to silny przeciwutleniacz, wspierający zdrowie nerwów, regulację poziomu cukru we krwi oraz metabolizm energetyczny. Działa zarówno w środowisku wodnym, jak i tłuszczowym, co czyni go wszechstronnym. Może poprawiać wrażliwość na insulinę i wspierać detoksykację.

Zdrowie300-600 mg dziennie, zazwyczaj w jednej lub dwóch dawkach. W niektórych schorzeniach (np. neuropatia cukrzycowa) dawki mogą być wyższe, do 1200-1800 mg pod nadzorem lekarza.