Słownik fitness — litera W
31 haseł rozpoczynających się literą W.
WHtR
Stosunek obwodu talii do wzrostu — prosty wskaźnik ryzyka metabolicznego. Wartość powyżej 0,5 sygnalizuje nadmiar tłuszczu trzewnego.
Walidacja kliniczna
Proces naukowej weryfikacji, czy urządzenie, test lub metoda pomiaru daje wyniki zgodne ze złotym standardem referencyjnym w rzeczywistych warunkach klinicznych.
Wall balls
Ćwiczenie polegające na wykonaniu przysiadu z piłką lekarską przy klatce piersiowej, a następnie wyrzuceniu jej na cel na ścianie. Angażuje nogi, barki i tułów jednocześnie.
Wartość biologiczna białka (BV)
Wskaźnik określający jakość białka na podstawie ilości azotu zatrzymanego w organizmie w stosunku do azotu wchłoniętego z pożywienia. Wyrażany w skali do 100 jednostek, służy do oceny efektywności wykorzystania aminokwasów do budowy tkanek oraz regeneracji.
Wearable
Elektroniczne urządzenie noszone na ciele, mierzące w sposób ciągły parametry fizjologiczne (tętno, sen, HRV, aktywność) i synchronizujące dane z aplikacją mobilną.
Wiek biologiczny
Miara rzeczywistego stanu organizmu, odzwierciedlająca kondycję fizjologiczną niezależnie od wieku metrykalnego. Zależy od stylu życia, aktywności fizycznej i czynników genetycznych.
Wiek epigenetyczny
Wiek epigenetyczny to fascynująca miara, która mówi Ci, na ile lat "czuje się" Twoje ciało od środka, niezależnie od tego, co masz wpisane w dowodzie osobistym.
Wielkości efektu
Miary statystyczne określające praktyczne znaczenie wyniku badania — jak duża jest rzeczywista różnica lub zmiana, niezależnie od wielkości próby.
Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (PAH)
Grupa związków organicznych składająca się ze skondensowanych pierścieni benzenowych, powstająca w procesach niepełnego spalania materii organicznej i wykazująca silne właściwości kancerogenne.
Wilks Score
Współczynnik służący do porównywania wyników w trójboju siłowym między zawodnikami o różnej masie ciała. Przelicza podniesiony ciężar na znormalizowany wynik punktowy.
Witamina D
Rozpuszczalna w tłuszczach prowitamina o działaniu hormonalnym, kluczowa dla metabolizmu wapnia, funkcji mięśni i odporności.Syntetyzowana w skórze pod wpływem promieniowania UVB.
Więź społeczna
Poczucie przynależności i wzajemnego wsparcia w grupie, które w kontekście fitness zwiększa motywację, adherencję do treningu i subiektywną satysfakcję z ćwiczeń.
Wskazania medyczne
Stany kliniczne, objawy lub sytuacje, w których zastosowanie konkretnego leku, zabiegu, formy terapii lub aktywności jest uzasadnione i zalecane na podstawie dowodów naukowych.
Wskaźnik glikemiczny
Miara szybkości, z jaką węglowodany zawarte w danym produkcie podnoszą poziom glukozy we krwi w porównaniu do czystej glukozy (wartość referencyjna 100).
Wskaźnik hazardu (HR)
Miara statystyczna porównująca ryzyko wystąpienia zdarzenia w czasie między grupą badaną a kontrolną.
Wsparcie społeczne
Pomoc emocjonalna, informacyjna i praktyczna ze strony otoczenia, która zwiększa adherencję do treningu i wspiera realizację celów zdrowotnych.
Współczynnik hazardu
Miara statystyczna wyrażająca, ile razy większe (lub mniejsze) jest ryzyko wystąpienia zdarzenia w jednej grupie w porównaniu z drugą w danym momencie czasu.
Współczynnik zgodności
Miara procentowa opisująca, w jakim stopniu osoba realizuje zaplanowany program treningowy, żywieniowy lub suplementacyjny względem pierwotnych założeń.
Wsteczny transport cholesterolu
Proces usuwania nadmiaru cholesterolu z tkanek obwodowych przez frakcję HDL do wątroby, gdzie następuje jego przetworzenie i wydalenie, co stanowi główny mechanizm ochrony przed miażdżycą.
Wyciskanie leżąc
Wielostawowe ćwiczenie siłowe wykonywane w pozycji leżącej na ławce, polegające na wyciskaniu obciążenia od klatki piersiowej. Angażuje głównie mięsień piersiowy większy, trójgłowy ramienia i naramienny przedni.
Wydolność tlenowa
Zdolność organizmu do pobierania, transportu i wykorzystywania tlenu podczas wysiłku fizycznego. Mierzona najczęściej jako VO₂max — maksymalne pochłanianie tlenu.
Wypalenie
Wypalenie, czyli z angielska "burnout", to stan, w którym Twoja wewnętrzna bateria nie tylko padła, ale wręcz przestała się ładować.
Wysycenie mięśni (muscle saturation)
Wysycenie mięśni to stan maksymalnego nagromadzenia danej substancji w tkance mięśniowej, po którym dalsza suplementacja służy jedynie podtrzymaniu poziomu plateau. Najczęściej termin ten stosuje się w kontekście kreatyny i jej zapasów energetycznych.
Wzorzec rekrutacji
Kolejność włączania jednostek motorycznych w mięśniu podczas skurczu — od najmniejszych i wolnokurczliwych do największych i szybkokurczliwych, zgodnie z rosnącym zapotrzebowaniem na siłę.
Węglowodany proste
Cukry o krótkiej strukturze chemicznej (mono- i disacharydy), które organizm trawi i wchłania szybko, powodując gwałtowny wzrost poziomu glukozy we krwi.
Węglowodany złożone
Wielocukry (polisacharydy) zbudowane z długich łańcuchów cząsteczek glukozy, trawione wolniej niż cukry proste, co zapewnia stabilny poziom energii i glukozy we krwi.
Włókna mięśniowe typu I
Wolnokurczliwe włókna mięśniowe odporne na zmęczenie, wyspecjalizowane w długotrwałych wysiłkach tlenowych. Zawierają dużo mioglobiny i mitochondriów.
Włókna mięśniowe typu II
Włókna mięśniowe szybkokurczliwe, odpowiedzialne za generowanie dużej siły i mocy w krótkim czasie. Dzielą się na podtypy IIa i IIx, różniące się odpornością na zmęczenie.
wrażliwość na insulinę
Miara efektywności, z jaką komórki organizmu reagują na działanie insuliny w procesie transportu glukozy z krwi do tkanek. Wysoka wrażliwość jest kluczowym wskaźnikiem zdrowia metabolicznego i ochrony przed cukrzycą.
wydolność oddechowo-krążeniowa
Zdolność układów oddechowego i krwionośnego do dostarczania tlenu do pracujących mięśni podczas długotrwałego wysiłku fizycznego. Jest wyrażana wskaźnikiem VO2max, określającym maksymalny pobór tlenu na kilogram masy ciała.
wytrzymałość mięśniowa
Zdolność konkretnej grupy mięśniowej do wielokrotnego generowania siły lub utrzymywania napięcia przez dłuższy czas w warunkach wysiłku submaksymalnego. Jest mierzona liczbą powtórzeń wykonanych z danym obciążeniem lub czasem trwania skurczu.