Słownik fitness — litera G

25 haseł rozpoczynających się literą G.

• GFR

  Glomerular Filtration Rate — wskaźnik filtracji kłębuszkowej, najlepszy marker funkcji nerek. Norma >90 ml/min/1.73m². Spada z wiekiem o około 1 ml/min rocznie po 40 r.ż. Wyliczany ze wzoru CKD-EPI.

• GLP-1

  Glukagonopodobny peptyd-1 — naturalny hormon jelitowy wydzielany po posiłku. Stymuluje wydzielanie insuliny, hamuje apetyt i spowalnia opróżnianie żołądka. Leki naśladujące jego działanie stosowane są w leczeniu otyłości i cukrzycy.

• GLUT4

  Białko transportowe w komórkach mięśni i tłuszczu, które pod wpływem insuliny lub wysiłku fizycznego przemieszcza się do błony komórkowej, umożliwiając pobieranie glukozy z krwi.

• GSM (zespół moczowo-płciowy menopauzy)

  GSM (zespół moczowo-płciowy menopauzy) to zbiór objawów klinicznych obejmujących zmiany w obrębie sromu, pochwy oraz układu moczowego, wynikający z niedoboru estrogenów po menopauzie.

• Genotoksyczność

  Zdolność substancji chemicznej, promieniowania lub czynnika biologicznego do uszkadzania materiału genetycznego komórki — DNA lub chromosomów. Jest badana w kontekście bezpieczeństwa leków, suplementów i dodatków do żywności.

• Gerontologia

  Nauka zajmująca się procesami starzenia się organizmu — ich biologicznymi mechanizmami, konsekwencjami zdrowotnymi oraz strategiami spowalniania utraty sprawności fizycznej.

• Glikemia

  Poziom stężenia glukozy we krwi, który jest głównym źródłem energii dla komórek i musi być ściśle regulowany dla zachowania zdrowia.

• Glikemia na czczo

  Poziom glukozy we krwi mierzony po nocnym poście, będący kluczowym wskaźnikiem diagnostycznym w wykrywaniu cukrzycy i stanu przedcukrzycowego.

• Glikemia poposiłkowa

  Stężenie glukozy we krwi mierzone po posiłku, zwykle w okresie 1–2 godzin od jedzenia. Odzwierciedla zdolność organizmu do regulacji poziomu cukru.

• Glikogen

  Polisacharyd stanowiący główną formę magazynowania glukozy w organizmie, gromadzony przede wszystkim w mięśniach szkieletowych i wątrobie jako rezerwa energetyczna.

• Glikoliza

  Szlak metaboliczny rozkładu glukozy do pirogronianu, zachodzący w cytoplazmie komórek. Dostarcza energię (ATP) zarówno w warunkach tlenowych, jak i beztlenowych.

• Glukoza

  Prosty cukier (monosacharyd), główne źródło energii dla mózgu i mięśni. Krąży we krwi, a jej poziom regulują insulina i glukagon.

• Glutamina

  Aminokwas warunkowo niezbędny, najobficiej występujący w organizmie człowieka. Pełni kluczową rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego, integralności jelit i regeneracji po wysiłku.

• Glute bridge

  Mostek biodrowy wykonywany z ziemi, bez oparcia na ławce. Prostsza wersja hip thrustu — rozgrzewka, aktywacja pośladków, rehabilitacja. Krótszy zakres ruchu, bezpieczniejszy dla początkujących.

• Gluteal amnesia

  Gluteal amnesia to osłabiona aktywacja mięśni pośladkowych wynikająca głównie z długotrwałego siedzenia. Mózg przestaje skutecznie rekrutować pośladki, przerzucając pracę na lędźwie i tylne uda.

• Gluteus maximus

  Mięsień pośladkowy wielki — największy mięsień w ciele. Główny prostownik i rotator zewnętrzny biodra. Odpowiada za chód, bieg, wspinaczkę. Osłabienie u osób siedzących nazywane 'glute amnesia'.

• Gospodarka cholesterolowa

  Gospodarka cholesterolowa to zespół procesów fizjologicznych obejmujący syntezę, transport we krwi, wykorzystanie w komórkach oraz wydalanie cholesterolu z organizmu w celu utrzymania równowagi metabolicznej.

• Gospodarka wodno-elektrolitowa

  Zespół procesów fizjologicznych zapewniających równowagę między ilością wody w organizmie a stężeniem kluczowych jonów, niezbędny do przewodzenia impulsów nerwowych i pracy mięśni.

• Grelina

  Hormon wytwarzany głównie w żołądku, nazywany hormonem głodu, który wysyła do mózgu sygnał o konieczności spożycia posiłku.

• GrimAge

  GrimAge to obecnie "król" zegarów epigenetycznych i najbardziej złowieszczo brzmiąca miara starzenia, co sugeruje już sama nazwa (z ang.

• Gruczolaki jelita grubego

  Łagodne zmiany nowotworowe w postaci polipów wywodzących się z nabłonka gruczołowego, które w procesie wieloletniej progresji mogą przekształcić się w inwazyjnego raka jelita grubego.

• Gęstość energetyczna

  Liczba kalorii przypadająca na gram produktu — niska sprzyja sytości przy redukcji.

• Gęstość mineralna kości (BMD)

  Ilość minerałów (głównie wapnia i fosforu) przypadająca na jednostkę powierzchni lub objętości tkanki kostnej. Kluczowy wskaźnik wytrzymałości kości i ryzyka złamań.

• Głęboki sen

  Trzecia faza snu nie-REM (N3), znana jako sen wolnofalowy (SWS). To czas najgłębszej regeneracji fizycznej i neuronalnej, charakteryzujący się wolnymi falami mózgowymi delta.

• gęstość kości (BMD, bone mineral density)

  Miara zawartości minerałów, głównie wapnia i fosforu, w określonej objętości tkanki kostnej. Jest mierzona badaniem densytometrycznym i stanowi kluczowy wskaźnik wytrzymałości szkieletu oraz ryzyka wystąpienia złamań niskoenergetycznych.