Cykloergometr

cykloergometrucykloergometrowicykloergometremcykloergometrzecycle ergometer

Rower stacjonarny z dokładnie mierzonym oporem, podający moc w watach. Służy do testów wydolności, pomiaru VO2max, treningu i rehabilitacji kardiologicznej.

Mechanizm działania

Cykloergometr przypomina zwykły rower stacjonarny, ale różni się od niego jedną ważną cechą: mierzy opór i podaje moc w watach. Moc zależy od siły hamującej koło zamachowe i prędkości jego obrotu, która wynika z kadencji (tempa obrotu korb). Różnica przypomina tę między ważeniem na wadze kuchennej a odmierzaniem „na oko”. Wynik 150 W oznacza to samo obciążenie (tę samą moc) dziś i za pół roku, w innej pracowni i u innej osoby.

W konstrukcjach mechanicznych (ciernych) pas trze o koło zamachowe, a opór ustawia się obciążnikiem. Moc rośnie wtedy razem z kadencją, tak jak na rowerze jadącym pod górę. W konstrukcjach elektromagnetycznych opór wytwarza sterowane elektronicznie pole magnetyczne. Wiele z nich pracuje w trybie stałej mocy, w którym urządzenie samo dostosowuje opór do kadencji, więc obciążenie rośnie dokładnie według planu testu.

Serwis, który zna Ciebie

Twoje dane, Twoje treści. Podłącz zegarek i zobacz spersonalizowane artykuły.

Badany nie dźwiga ciężaru własnego ciała, bo podtrzymuje go siodełko, a tułów badanego pozostaje prawie nieruchomy. Dzięki temu podczas wysiłku można jednocześnie rejestrować EKG (elektrokardiogram), mierzyć ciśnienie tętnicze, pobierać krew z palca lub płatka ucha oraz analizować wydychane powietrze. Pozwala to wyznaczyć VO2max (maksymalny pobór tlenu), progi wentylacyjne i strefy tętna.

Kluczowe fakty

Czas testu: test ze stopniowo rosnącym obciążeniem powinien trwać około 8–12 minut, aby układ krążenia osiągnął maksimum, zanim mięśnie się wyczerpią.
Test Wingate: ocena wydolności beztlenowej polega na 30 sekundach maksymalnego pedałowania przy oporze dobranym do masy ciała.
Opór w teście Wingate: standardowo wynosi 0,075 kg na każdy kilogram masy ciała badanego.
Przelicznik mechaniczny: na klasycznym ergometrze ciernym opór 1 kg przy kadencji 60 obrotów na minutę daje moc około 60 W.
Rower a bieżnia: VO2max zmierzony na rowerze jest zwykle o 5–10% niższy niż na bieżni, bo pracuje mniejsza masa mięśniowa, głównie mięśnie ud.

Zastosowanie praktyczne

W diagnostyce wydolności najczęściej stosuje się protokół rampowy, w którym obciążenie rośnie płynnie o 10–30 W na minutę. U osób nietrenowanych i pacjentów wybiera się mniejsze przyrosty, u wytrenowanych sportowców większe. Test powtarzany co 6–12 tygodni na tym samym urządzeniu i według tego samego protokołu pozwala rzetelnie śledzić postępy. Wyników z różnych ergometrów albo z roweru i bieżni nie należy porównywać wprost.

W rehabilitacji kardiologicznej cykloergometr pozwala dawkować wysiłek z dokładnością co do wata, podobnie jak dawkuje się lek. Trening wytrzymałościowy prowadzi się zwykle 3–5 razy w tygodniu po 20–60 minut, a intensywność ustala się na podstawie wcześniejszej próby wysiłkowej. Pozycja siedząca zmniejsza ryzyko upadku, co ma znaczenie u osób starszych, otyłych lub z zaburzeniami równowagi. O postępie świadczy ta sama moc przy niższym tętnie albo wyższa moc przy tym samym tętnie.

Podsumowanie

Cykloergometr zamienia pedałowanie w dokładny pomiar mocy. Bez znajomości mocy testy wydolności, plany treningowe i programy rehabilitacji opierałyby się na szacunkach. W sporcie urządzenie służy do wyznaczania stref treningowych i oceny formy, a w medycynie do bezpiecznej próby wysiłkowej i stopniowego zwiększania obciążenia. Przy interpretacji wyników trzeba brać pod uwagę typ ergometru i zastosowany protokół.