Elektrokardiogram
Badanie rejestrujące aktywność elektryczną serca w postaci wykresu. Pozwala ocenić rytm, częstość i sposób przewodzenia impulsów w mięśniu sercowym — podstawowe narzędzie diagnostyki kardiologicznej i medycyny sportowej.
Jak powstaje zapis EKG
Każdy skurcz serca poprzedza fala depolaryzacji — zmiana ładunku elektrycznego w komórkach mięśnia sercowego. Impuls rozpoczyna się w węźle zatokowo-przedsionkowym, rozchodzi się przez przedsionki, przechodzi przez węzeł przedsionkowo-komorowy, a następnie pęczkiem Hisa i włóknami Purkiniego dociera do komór. Elektrody umieszczone na skórze klatki piersiowej oraz kończyn rejestrują różnice potencjałów powstające w trakcie tej propagacji. Urządzenie przekłada sygnał na krzywą, na której widać charakterystyczne załamki w rytmie pracy serca. Standardowe EKG spoczynkowe wykonywane jest z dwunastu odprowadzeń — sześciu kończynowych i sześciu przedsercowych — co daje spójny obraz aktywności elektrycznej z różnych kierunków.
Co widać na wykresie
Pojedynczy cykl pracy serca tworzy powtarzający się wzór. Załamek P odpowiada depolaryzacji przedsionków, zespół QRS — depolaryzacji komór, a załamek T — ich repolaryzacji, czyli powrotowi komórek do stanu wyjściowego. Odstępy między tymi elementami oraz ich kształt niosą informacje diagnostyczne. Wydłużony odstęp PQ sugeruje zaburzenia przewodzenia między przedsionkami a komorami. Poszerzony zespół QRS może wskazywać na blok odnogi pęczka Hisa. Uniesienie lub obniżenie odcinka ST bywa oznaką niedokrwienia mięśnia sercowego. Na podstawie EKG można też stwierdzić migotanie przedsionków, skurcze dodatkowe, przerost komór czy zaburzenia elektrolitowe, takie jak hiperkaliemia.
Serwis, który zna Ciebie
Twoje dane, Twoje treści. Podłącz zegarek i zobacz spersonalizowane artykuły.
Zastosowanie w sporcie i medycynie wysiłkowej
U osób regularnie trenujących wytrzymałościowo EKG często pokazuje zmiany adaptacyjne określane łącznie jako „serce sportowca". Typowe są wolny rytm spoczynkowy (bradykardia zatokowa poniżej 60 uderzeń na minutę), niepełny blok prawej odnogi pęczka Hisa czy cechy przerostu lewej komory. Są to zmiany fizjologiczne, niewymagające leczenia, ale odróżnienie ich od kardiomiopatii przerostowej lub innych chorób strukturalnych bywa trudne i wymaga doświadczonego lekarza. Osobną rolę pełni próba wysiłkowa — EKG rejestrowane podczas marszu lub biegu na bieżni, które ujawnia zaburzenia widoczne dopiero przy zwiększonym obciążeniu serca. Test ten wykorzystuje się w diagnostyce choroby niedokrwiennej, ocenie wydolności oraz kwalifikacji do intensywnych treningów po przebytych incydentach sercowych. Badanie holterowskie z kolei rejestruje zapis przez dobę lub dłużej, co pozwala wychwycić epizodyczne arytmie umykające w krótkim EKG spoczynkowym.
Kiedy wykonać badanie
Wskazaniem są objawy takie jak kołatanie serca, utraty przytomności, duszność wysiłkowa, ból w klatce piersiowej podczas treningu czy nieregularne tętno wykrywane przez zegarek sportowy. EKG zaleca się też przy rozpoczynaniu intensywnych treningów u osób po czterdziestym roku życia, z nadciśnieniem, cukrzycą lub obciążającym wywiadem rodzinnym. W wielu krajach badania przesiewowe z EKG są obowiązkowe przed udziałem w zawodach. Sam zapis jest bezbolesny, trwa kilka minut i nie niesie ryzyka. Interpretację zawsze powinien wykonać lekarz — automatyczne opisy aparatu bywają pomocne, ale nie zastępują oceny klinicznej opartej na obrazie całości, wywiadzie i badaniu pacjenta.
