Test Trendelenburga
Kliniczna próba oceniająca siłę odwodzicieli biodra, przede wszystkim mięśnia pośladkowego średniego, na podstawie stabilności miednicy podczas stania na jednej nodze.
Po co wykonuje się ten test
Test opracowany pod koniec XIX wieku przez niemieckiego chirurga Friedricha Trendelenburga pozostaje jednym z najprostszych i najczęściej stosowanych narzędzi w diagnostyce dysfunkcji biodra. Fizjoterapeuci, ortopedzi i trenerzy medyczni sięgają po niego, gdy podejrzewają osłabienie bocznej grupy mięśni stabilizujących miednicę. W sporcie pomaga wyjaśnić przyczyny bólu kolana, przeciążeń pasma biodrowo-piszczelowego, zaburzeń techniki biegu czy asymetrii w przysiadzie na jednej nodze.
Mechanizm — co się dzieje podczas stania na jednej nodze
Kiedy unosisz jedną stopę nad podłoże, cały ciężar tułowia, miednicy i uniesionej kończyny spoczywa na drugiej nodze. Gdyby nic nie przeciwdziałało grawitacji, miednica opadłaby w stronę nogi wolnej, bo brakuje po tej stronie punktu podparcia. Zadanie utrzymania jej w poziomie spada na odwodziciele biodra nogi podporowej — głównie mięsień pośladkowy średni, wspierany przez pośladkowy mały i napinacz powięzi szerokiej.
Serwis, który zna Ciebie
Twoje dane, Twoje treści. Podłącz zegarek i zobacz spersonalizowane artykuły.
Mięśnie te kurczą się izometrycznie i "podciągają" miednicę od strony nogi stojącej, niwelując moment obrotowy działający w biodrze. Gdy są wydolne, miednica pozostaje równoległa do podłoża lub nawet lekko unosi się po stronie nogi wolnej. Gdy są osłabione, uszkodzone lub nie otrzymują poprawnego sygnału nerwowego, miednica opada po stronie przeciwnej do nogi podporowej. To właśnie opadnięcie jest klasycznym objawem dodatnim.
Jak wygląda wykonanie i interpretacja
Pacjent stoi tyłem do badającego, odsłonięty w okolicy bioder, tak aby widoczne były kolce biodrowe tylne górne lub grzebienie talerzy biodrowych. Następnie unosi jedną nogę, zginając ją w biodrze i kolanie do około 90 stopni. Pozycję utrzymuje przez co najmniej 30 sekund. Badający obserwuje linię miednicy.
Wynik ujemny oznacza, że miednica po stronie uniesionej nogi pozostaje na tym samym poziomie lub nieznacznie unosi się. Wynik dodatni — miednica opada po stronie nogi wolnej, co wskazuje na niewydolność odwodzicieli biodra nogi podporowej. Spotyka się też tak zwany kompensacyjny objaw Trendelenburga, gdy badany pochyla tułów nad nogę podporową, aby przesunąć środek ciężkości bliżej biodra i zmniejszyć obciążenie dla słabych mięśni. Kompensacja również jest sygnałem nieprawidłowości.
Zastosowanie praktyczne
Dodatni wynik pojawia się najczęściej po operacjach biodra, przy koksartrozie, uszkodzeniach nerwu pośladkowego górnego, wrodzonym zwichnięciu biodra, a u osób aktywnych — przy przewlekłym osłabieniu mięśnia pośladkowego średniego spowodowanym siedzącym trybem życia. U biegaczy i triathlonistów jest częstym znaleziskiem towarzyszącym bólowi kolana, zapaleniu pasma biodrowo-piszczelowego i zespołom przeciążeniowym stawu rzepkowo-udowego.
W treningu siłowym objaw widoczny jest podczas przysiadów na jednej nodze, wykroków i martwych ciągów jednonóż jako opadanie biodra i kolano koślawiejące do środka. Plan interwencji koncentruje się wtedy na progresywnym wzmacnianiu odwodzicieli biodra (odwodzenie w leżeniu bokiem, monster walks, hip thrust jednonóż, przysiady bułgarskie) oraz na nauce kontroli motorycznej miednicy.
Ograniczenia i wnioski
Test Trendelenburga nie jest narzędziem doskonałym — daje wynik binarny, bywa nadinterpretowany i nie różnicuje, czy problem leży w sile, bólu, zahamowaniu nerwowym czy w kontroli motorycznej. Traktowany jako jedno z ogniw wywiadu i badania funkcjonalnego, pozostaje jednak bardzo użyteczną wskazówką — szybką, tanią i niewymagającą żadnego sprzętu.
Czytaj dalej
Aktywacja pośladków — 8 ćwiczeń, które działają
Przetrenowanie — mit czy realne zagrożenie? Co mówi 20 lat badań
